Ngày Môi trường Thế giới – 2005 - World Environment Day - 2005

Hàng năm, các đại diện NGO, Thị trưởng các thành phố khắp nơi trên thế giới, những nhà môi trường học, v.v... quy tụ về một địa điểm chọn lựa để nói lên quan điểm quốc tế về phát triển bền vững trong tương lai. Đây là một trong những quy kết của Nghị định thư Kyoto.

Hỏi 1: Hàng năm đến ngày 5 tháng 6, các quốc gia trên thế giới đều cử hành Ngaỳ Môi trường Thế giới. Trước hết, xin TS cho biết qua về lịch sử hình thành và mục tiêu căn bản của ngày trọng đại nầy.

Đáp 1: Kính chào thính giả Đài ACTD. Thưa anh, Ngày Môi trường Thế giới (NMTTG) đã được Đại Hội đồng LHQ chọn và thông qua ngày 5/6/1972 để đánh dấu buổi khai mạc Hội nghị Stockholm về môi trường cho nhân loại. Cũng tại ngày nầy, một Quyết nghị của Đại Hội đồng để thành lập Chương trình Môi trường LHQ (UNEP). NMTTG của LHQ nhằm khuyến khích chính phủ, người dân và các tổ chức của tất cả quốc gia trên thế giới đẩy mạnh mọi hoạt động nhằm cải thiện môi trường ở nước mình.

Hỏi 2: Như vậy hàng năm các quốc gia làm thế nào để đánh dấu ngày nầy, và có những hành động nào cụ thể để cải thiện tình trạng môi trường chung trên thế giơí hay từng quốc gia một hay không?

Đáp 2: Hàng năm NMTTG được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau tùy theo điều kiện của từng nước như diễn hành bằng xe đạp, hòa nhạc xanh, thi viết khảo luận và trình bày về việc bảo vệ môi trường ở các trưòng học, chiến dịch trồng cây, tăng cường công cuộc tái sinh các nhu cầu phục vụ đời sống con người, xử lý và phục hoạt những nơi bị ô nhiễm v.v...

Ở nhiều quốc gia, ngày nầy cũng là một diễn đàn hàng năm để nói lên chương trình hành động và ảnh hưởng chính trị của đảng đối lập hay cầm quyền nhất là trong những năm bầu cử.

Hỏi 3: Ngoài những diễn biến ở các nước, đứng trên bình diện thế giới, LHQ có làm gì không thưa TS?

Đáp 3: Dạ có thưa anh. Hàng năm LHQ chọn một chủ đề cũng như chọn một địa điểm thích hợp cho những ngày hội nghị về chủ đề đã được nêu ra. Như năm 2004, LHQ đã chọn thành phố Barcelona, Tây Ban Nha làm địa điểm cho Hội nghị dưới chủ đề: Cảnh báo'! Biển và Đại dương - sự Chết và sự Sống? trong đó thuyết trình viên của nhiều quốc gia tập trung vào việc xử lý và đối xử “tử tế biển và đại dương, cũng như thiết lập chương trình hành động để giữ gìn biển và đại dương đầy đủ sức khỏe và giao cho Chương trình Môi trường LHQ theo dõi chương trình nầy.

Năm nay, Hội nghị NMTTG được tổ chức tại San Francisco, CA từ ngày 1 đến 5 tháng 6. Chủ đề cho năm nay là Thành phố Xanh” và biểu tượng của Hội nghi là Hành tinh! (Planet!). Chương trình Môi trường LHQ vinh danh thành phố San Francisco trong hội nghi năm nay. Sở dỉ San Francisco được chọn là nhờ những thành quả môi trường mà thành phố nầy đã đạt được trong năm qua. Đó là, thành phố đã tái sinh được 2/3 rác gia cư và đặc biệt hơn nữa, một hệ thống năng lượng mặt trời đã được thiết lập ở Moscone Convention Center, một trung tâm lớn nhất của thành phố với mục đích làm giảm thiểu khí carbonic, nguyên nhân chính của sự hâm nóng tòan cầu.

Hỏi 4: Chương trình nghị sự của Hội nghị như thế nào?

Đáp 4: Theo chương trình, các chủ đề đã được đưa ra là: - vấn đề con người phải trực diện với những vấn nạn môi trường, - khuyến khích và nhấn mạnh công cuộc phát triển bền vững, - chuyển đổi những tư tưởng tiêu cực trước những vấn nạn trên, - và sau cùng cổ súy việc hợp tác hổ tương giữa các quốc gia để nhân loại cùng chia xẻ một đời sống an tòan hơn và thịnh vượng hơn trong tương lai.

Hỏi 5: Xin TS cho biết thêm chi tiết về các chủ đề trên.

Đáp 5: Những đề tài thuyết trình chính thức cho hội nghị diễn ra tại Thư viện thành phố SF. Chúng tôi thấy có hai đề tài đáng quan tâm nhất là: “Kiến trúc xanh có ý nghĩa như thế nào?” (What does Green Architecture mean?) do Willem Maas, Chủ bút tạp chí Green House, và Michael Mc Cutcheon, TGĐốc Mc Cutcheon Construction, trong đó các diễn giả nêu ra nhiều khaí niệm và niềm tin vững chắc vào sự phát triển bền vững về phương diện kiến trúc như: thiết kế, khuynh hướng xây dựng mới, sự thông gió và không khí bên trong các cao ốc, v.v...

Vào ngày cuối của hội nghị, chủ đề chính được nêu ra là: Ảnh hưởng của sự hâm nóng tòan cầu tại California (The effect of global warming on California). Diễn giả chính là Michael Vasey, Giáo sư Môi trường học, CSU San Francisco phối hợp cùng Stephen Schneider, Khoa trưởng Viện Quốc tế khảo cứu Môi trường ở Monterey, CA. Hai ông đã đưa ra những luận cứ để chứng minh là sự hâm nóng tòan cầu đã ảnh hưởng lên tiểu bang Cali và cảnh báo rằng hiểm họa có thể xảy ra trong một tương lai không xa nếu chúng ta không có biện pháp thích ứng để giảm thiểu lượng khí thải carbonic vào không khí. Một trong những biện pháp trên là phải biến các thành phố đông dân cư hiện tại thành những thành phố xanh.

Hỏi 6: Còn các tiểu bang khác ở HK và các quốc gia ngoài HK đã hưởng ứng NMTTG như thế nào, thưa TS?

Đáp 6: Hầu hết các thành phố lớn trên tòan nước Mỹ đều có tổ chức NMTTG dưới nhiều hình thức khác nhau như: diễn hành, hòa nhạc, và hôị thảo nói lên ý nghĩa của ngày nầy. Như tại Tp Oakland, CA đề tài được thảo luận là Năng lượng bền vững và các kiểu mẩu bền vững. Tại Tp Landover, Maryland, tổ chức phi chính phủ PRIDE thảo luận về Sự bảo tòan và chăm sóc môi trường dưới các đề tài sau: Sự căng thẳng sinh thái (The Ecology stress), và Cây cối bị chết non do bịnh tật và côn trùng, nguyên do chính là do kết quả của các công nghệ mới.

Đối với các quốc gia trên thế giới như ở Thái Lan, vào ngày 3/6 có cuộc thi đua về việc tái xử dụng tối đa của các cơ quan như văn phòng dịch vụ, ngân hàng, bịnh viện tại tỉnh Mudahan.

Tại Colombo, Srilanka, Trung tâm Môi trường tổ chức một hội luận về ảnh hưởng của sóng thần Tsunami lên những vùng bờ biển của quốc gia nầy để từ đó hoạch định kế hoạch thiết lập vòng đai xanh cho tòan bờ biển.

Hỏi 7: Như vậy, Ngày MTTG đã đạt được kết quả gì sau 5 ngày hội nghị?

Đáp 7: Kết quả trước mắt là một kết ước về “Sự Đồng thuận Môi trường Đô thị (Urban Environmental Accords) đã được các đại diện Hôị nghị đồng giao kết để “chiến đấu với sự hâm nóng tòan cầu mặc dù có sự thiếu vắng của nhiều chính phủ của các quốc gia không tham dự như Hoa Kỳ...

Hỏi 8: Còn Việt Nam thì sao? Có tổ chức gì không thưa TS?

Đáp 8: Việt Nam, bắt đầu từ năm 1982 đã hưởng ứng các hoạt động của Ngày MTTG nầy. Cục Bảo vệ Môi trường phối hợp với các cơ quan liên bộ phát động và tổ chức ở nhiều tỉnh thành những sinh hoạt như: tổ chức các chiến dịch làm sạch và đẹp môi trường sống, môi trường làm việc. Năm nay, trước NMTTG vài ngày, nghĩa là ngày 30 và 31/5 tại Tp Sài Gòn có tổ chức Mộc cuộc Hội thảo quốc gia về Phát triển bền vững thành phố xanh trên lưu vực sông. Chúng tôi sẽ khai triển đề tài nầy trong tạp chí kỳ tới. Và ngày MTTG đã được Câu lạc bộ Hiểu biết Xanh (Green Wit Club) thuộc Đại học Môi trường Tp Sài Gòn xem ngày nầy như một cơ hội để chào mừng và bảo vệ môi trường dưới chủ đề: Khám phá môi trường. Ý nghĩa của ngày nầy là làm thế nào để mọi người, nhất là sinh viên khám phá tường tận môi trường sống chung quanh ngõ hầu khai triển ý niệm giữ gìn và bảo vệ môi trường đúng đắn hơn. Chương trình nầy đã được nhiều cơ quan và các tổ chức tư nhân bảo trợ. Cũng trong ngaỳ nầy, tại Hà Nội, Tp Sài Gòn và những thành phố lớn trên tòan quốc đã diễn ra chiến dịch trồng cây, thu dọn rác và giải tỏa lề đường v.v... Ít ra, Việt Nam cũng có một ngày Môi trường đúng nghĩa trong năm.

Thêm nữa, nhật báo Sàigòn Giải phóng có một ấn bản đặc biệt về NMTTG trong chiều hướng gợi thêm sự chú ý về mối quan tâm đến môi trường dưới khía cạnh “thành phố xanh.

Hỏi 9: Để kết thúc buổi hôị luận hôm nay, quan điểm của TS như thế nào về các diễn biến trên thế giới trong NMTTG?

Đáp 9: Ngày MTTG do LHQ cổ súy và dưới sự giám sát của Chương trình Môi trường LHQ. Đây là một khái niệm đúng đắn và luôn luôn là một trợ thủ đắc lực trong việc nhắc nhở các quốc gia lưu tâm nhiều hơn nữa công cuộc bảo vệ môi trường. Bảo vệ môi trường trong ý nghĩa của ngày hôm nay là cần phải có một tầm nhìn tương lai xa hơn nữa trước hiểm họa của sự hâm nóng tòan cầu. Đây là một hiểm họa chung cho nhân loại và tất cả các quốc gia trên thế giới đều phải có bổn phận và trách nhiệm.

Không thể nào có thể có một ngoại lệ nào cả! Nhất là các quốc gia đang phát triển cần phải ý thức đúng đắn công cuộc bảo vệ môi trường và cân bằng giữa phát triển xã hội cùng với việc kiểm soát môi trường.

LHQ đã và đang làm một việc cần thiết nhưng chưa đủ. Vì, cho đến nay, LHQ chỉ có khả năng phổ biến và hướng dẫn việc bảo vệ môi trường và chỉ đưa ra khuyến cáo đến các quốc gia vi phạm môi trường qua các chương trình viện trợ của Chương trình Môi trường LHQ. Chúng tôi nghĩ, LHQ cần phải có những biện pháp mạnh và tích cực hơn nữa để bắt buộc các nước vi phạm tuân thủ những luật lệ môi trường chung trên thế giới. Các biện pháp có thể là cắt bớt hay ngưng hẳn viện trợ cho phát triển kinh tế hay đầu tư vào hạ tầng cơ sở của các nước vi phạm.

Có được như vậy, mới hy vọng LHQ tạo sức ép và buộc các quốc gia nhận viện trợ phải tuân thủ các quy định chung của quốc tế. Từ đó, thế giới có cơ may sẽ giữ được môi trường sống chung cho cả nhân loại.

Kính chào Quý thính giả của Đài ACTD