Nhiễm Độc
Khí Carbon Monoxide CO
Tin tức về các vụ
chết người do khí carbon monoxide gần đây ở
Thông thường, không có
một dấu hiệu báo trước, ngừơi đi
cắm trại, đi câu cá trên biển hay hồ vào mùa đông,
những người đi câu cá vùng giá lạnh.. . hay bị nhiễm độc
do khí CO và có thể bị tử vong v́ tai nạn nầy.
Hàng năm khí CO gây ra tử vong nhiều nhất trong
tất cả vụ nhiễm độc ở tiểu bang
V́ vậy, khí CO là một
nguy cơ âm thầm xảy đến bất cứ lúc nào,
trong nhà, trong xe, hay nơi cắm trại
vào mùa đông. Nhiều tai nạn tử vong thường được
báo chí loan tải như người lái xe quên tắt máy khi
vào trong nhà xe và đóng cửa lại hay những cặp
t́nh nhân tự tử trong xe bằng cách mở máy và
chuyền ống khói vào trong xe.
Đây là một loại
vũ khí giết người thầm lặng cần
phải lưu ư.
Dấu hiệu bị nhiễm độc.
Trong nhà ở, những nơi
có nguồn năng lượng cần phải thông thoáng như
ḷ sưởi trung ương, ḷ gas, ḷ nước nóng v.v...
cần phải có ống khói để
chuyển tải khí CO và một số khí đốt khác ra
bên ngoài nhà. Đặc biệt ống khói của ḷ sưởi
trung ương cần phải được kiểm tra
hàng năm, nhất là đối với những nhà trên 10
tuổi để bảo đảm việc vận hành
của ḷ và ống khói không bị nghẹt v́ bị đông
đá do lạnh hay do chim làm tổ.
V́ đây là một khí ta
không thể nh́n thấy, không thể ngữi, và không thể
nếm được, cho nên ta không thể nào biết được
khi nào bị tiếp nhiễm hay bị ngộ độc
khí CO trừ khi có gắng hệ thống khám phá CO (CO
detector). Các chỉ dấu đầu tiên của sự
nhiễm độc là đau đầu, mệt mơi, run
rẩy, hơi thở dồn dập, ói mữa, và thần
tinh bị hỗn loạn. Nếu bị tiếp nhiễm
nặng hơn có thể đưa đến trạng thái
yếu toàn thân, bao tử quặng đau, bị tiêu
chảy, va øthị giác bị nḥa đi,
sau cùng bị tê nhiều nơi trên cơ thể. Đây là các triệu chứng dễ bị
nhầm lẫn với bịnh cảm cúm (flu).
Trong mùa đông, và nhất
là đang ở trong pḥng có hệ thống sưởi,
nếu cảm thấy những triệu chứng trên,
việc tốt nhất là bước ra khỏi nơi đang
ở và ra ngoài chỗ thông thoáng hơn. Những người
bị bịnh tim và đường hô
hấp có vấn đề càng thêm nhạy cảm với
khí CO. Nên nhớ, mỗi người trong chúng ta có mức
tiếp nhiễm khác nhau và có thể có những chỉ
dấu báo hiệu bị nhiễm độc khác nhau.
Biện pháp sau
khi bị nhiễm độc
Nếu chúng ta nghi ngờ
việc tiếp nhiễm CO đang xảy ra, điều
cần làm trước hết là di chuyển tất cả
nạn nhân ra khỏi địa điểm ô nhiễm
tức khắc và đến chỗ thoáng khí bên ngoài. Khi bị tiếp nhiễm
nhẹ hay ngộ độc ít, chỉ cần vài phút hít
thở không khí trong lành là khỏi ngay. Nếu t́nh trạng
ngộ độc trầm trọng hơn, như hiện tượng
run rẩy xảy ra, hay nhức đầu, ói mữa,
nạn nhân cần phải được chở đi
cấp cứu ngay, phải gọi gấp 911 và nhất là đừng
cố gắng chở bịnh nhân bằng xe cá nhân của
ḿnh v́ không có dụng cụ cấp cứu cần thiết
như b́nh thở oxy.
Biện pháp pḥng bị an toàn
Vài biện pháp sau đây
cần phải lưu ư để tăng cường
việc an toàn trong khi sưởi trong mùa
đông. Đó là:
- Cần
phải gắng hệ thống khám khá khí CO trong nhà tương
tự như hệ thống khám phá khói (smoke detector). Hệ
thống nầy dễ t́m thấy ở các tiệm bán đồ
gia dụng như Home Depot.Giá cả tương đối
rẽ từ 20 đến 40 Mỹ kim.
- Hoàn
ṭan tin tưởng vào sự vận hành của hệ
thống nầy, nghĩa là khi hệ thống báo động
và một vài người trong nhà bị đau đầu,
cần phải ra khỏi nhà và gọi 911 ngay. Nếu hệ thống báo động nhưng không
ai có dấu hiệu bị nhiễm độc, cần
phải thử lại hệ thống báo động.
Và nếu hệ thống lại tiếp
tục báo động, cũng nên gọi 911.
- Cần
phải kiểm soát hệ thống sưởi và ống
khói hàng năm trước khi bước vào mùa đông. Cần rữa sạch bụi bậm để
thông các lỗ hơi hàng năm, vừa tiết kiệm năng
lượng vừa tránh nguy cơ bị nghẽn.
- Cần
kiểm soát việc ṛ rĩ của
hệ thống thoát hơi và các vị trí đặc
biệt như các khúc quanh của đường ống
dẫn khí đốt.
- Cần
kiểm soát an toàn của cánh quạt
nếu có.
- Thử
nghiệm lại hệ thống điều chỉnh
nhiệt độ.
- Cần
kiểm soát áp suất của khí đốt, nếu cần
gọi cơ quan cung cấp khí đốt đến điều
chỉnh áp suất dưới mức an
toàn.
- Đối
với xe, cần phải kiểm soát hệ
thống thoát hơi. Ống thông hơi có lỗ hổng có
thể gây nguy cơ tử vong cho hành khách ngồi phiá băng
sau của xe.
- Đừng
bao giờ mở máy xe và để ống thoát khí hướng
vào cửa nhà hay cửa trại khi đi cắm
trại.
- Đừng
bao giờ nướng barbecue trong pḥng kín nhất là lúc
trời mưa bên ngoài.
- Nên
nhớ các chỉ dấu báo hiệu sự ngộ độc
khí CO là nhức đầu, chóng mặt, và ói mữa.
Sự khác
biệt giữa khí đốt và carbon monoxide
Trong ḷ sưởi của
chúng ta có hai loại khí nguy hiểm có thể gây ra tử
vong bất cứ lúc nào. Đó là khí dùng để đốt ḷ là
propane hay hỗn hợp propane và butane, và khí được
tạo ra sau khi đốt ḷ sưởi là khí carbon monoxide.
Cả hai loại khí trên đều
không màu, không mùi và không vị. Đối với khí đốt propane
do công ty khí đốt cung cấp qua hệ thống đường
ống chạy vào nhà, theo luật định khí nầy
phải được trộn một loại hóa chất để
cho ra mùi thối của trứng ung, dễ dàng được
nhận biết ngay một khi có sự ṛ rĩ..
Nhưng đối với
khí CO được sản suất trong quá tŕnh đốt
ḷ, do đó không thể nào nhận biết được v́
không mùi. Nguy cơ ảnh hưởng lên sức khỏe và
có thể đưa đến tử vong rất cao v́
những lư do sau đây:
- CO
có thể bị ṛ rĩ và đi vào bên
trong nhà qua các hệ thống ống bị nứt nẻ
hay bị bào ṃn theo thời gian.
- Những
chỉ dấu cho thấy bị nhiễm độc CO thường
bị xem thường tương tự như việc
nhức đầu, sây xẩm mặt mày.
Hy vọng những thông tin
truyền tải trên đây giúp quư bạn tránh được
những sự đáng tiếc có thể xảy ra vào mùa đông
trong khi đi du ngoạn, đi cắm trại, hay câu cá
trong ao hồ đă đóng băng.
Mai Thanh Truyết
Mùa đông 2006